Şekileme (Sicileme) Söyleyiş Tarzı ve Âşık Şenlik Şiirlerinde Şekileme (Sicileme): Şekileme (Sicileme) Söyleyiş Tarzı

Hayrettin İvgin

doi:10.61620/tfa.122

Yazarlar

Hayrettin İvgin Halk Bilimi Araştırmacısı-Yazar. https://orcid.org/0009-0008-5523-2286

DOI:

https://doi.org/10.61620/tfa.122

Anahtar Kelimeler:

Âşık Şenlik, şekileme (sicileme), şeki (nukha), tarz (biçim), kafiye iç kafiyeler

Özet

Şekileme (sicileme) bir tür müdür, bir şiir biçimi midir? Halâ tartışılmaktadır. Oysaki şekileme (sicileme) bir söyleyiş tarzıdır. Üstelik oldukça zor ve ustalık isteyen bir beceridir.Yazıda şekilemenin (sicilemenin) bu yönü araştırılmakta ve bir sonuca bağlanmaktadır. Ayrıca bu tarz şiirlerin ortak özelliklerinin tespiti yapılmaktadır. Yazının diğer bir bölümü, Âşık Şenlik’in şiirlerinde şekileme (sicileme) anlatılmaktadır. Âşık Şenlik’in bu tarz üç şiiri örnek olarak verilmektedir. “Hoşaretin Pireleri”, “Kimdir”, “Eylerem” adlı şiirler örnek olarak verilirken Şekileme (sicileme) tarzının da nasıl olabildiği ortaya konulmaktadır. “Kimidir” dönerayaklı şiirin, 1. bendinde tek kafiye, 2. bendinde iki kafiye, 3. bendinde üç kafiye özelliği bulunduğu belirtilmektedir.Âşık Şenlik’in bu üç Şekileme (sicileme) tarzı şiiri yazıda incelenmekte, Şenlik’in ne kadar güçlü bir sanatçı âşık olduğuna da vurgu yapılmaktadır. Şekileme (sicileme)nin biçim olarak divan edebiyatındaki musammatlara özenmek isteğinin sonucunda böyle bir tarzın ortaya çıktığı yazıda ifade edilmektedir.

Referanslar

Alptekin, A. B. (1989). Çıldırlı Âşık Şenlik bibliyografyası. Kültür Bakanlığı Milli Folklor Araştırma Dairesi Yayınları: 95, Biyografiler-Bibliyografyalar Dizisi: 19, Öztek Matbaası, Ankara, s. 16 ve s. 17.

Aslan, E. (1992). Çıldırlı Âşık Şenlik/Hayatı-Şiirleri-Karşılaşmaları-Hikâyeleri. Dicle Üniversitesi Eğitim Fakültesi Yayını, Diyarbakır, s. 54.

Çıldırlı Âşık Şenlik Divanı (Hayatı-Şiirleri-Araştırmaları-Hikâyeleri), (Hazırlayanlar: A. Berat Alptekin-M. Nizamettin Coşkun), (2006). Çıldır Belediyesi Yayınları No: 1, (Derleyen: Haydar Çetinkaya), Ankara, s. 285-288 ve s. 495-497.

Çiftlikçi, R. (1994). Türk saz şiirinde bir tür: Sicilime (Şeki). folklor/edebiyat dergisi, Sayı: 1, Ankara s. 63-66.

Çiftlikçi, R. (1995., Türk saz şiirinde bir tür: Sicilime (Şeki). Tarla/Kültür Sanat Dergisi, Mayıs 1995, Sayı: 95/3, Yıl: 29, s. 13-14.

İvgin, H. (2010). Türk ve Azeri halk şiirinde mısra başı tekrarlı sesler, heceler ve kelimeler. Avrasya Sempozyumu Bildirileri, (Haz. H. İvgin), Ankara, s. 57-67.

Kaya, D. (2000), Âşık edebiyatı şiir şekillerinden şeki ve sicilleme üzerine düşünceler. VIII Uluslararası Türk Halk Edebiyatı Semineri (7-9 Mayıs 2000), (Hazırlayan: Güven Tanyeri), Yunus Emre Kültür Sanat ve Turizm Vakfı Yayınları: 11, Eskişehir 2000, s. 147-166.

Kaya, D. (2007). Ansiklopedik Türk halk edebiyatı terimleri sözlüğü. Akçağ Yayınları: 889, Ankara, s. 661-665.

Şahin, S. (1983). Ozanlık gelenekleri ve doğulu saz şairleri. Yorum Matbaası, Ankara, s. 35-36.

Taşlıova, Âşık Şeref (2025). Halk hikâyeleri. Yayıma Hazırlayanlar: F. Türkmen-M. M. Taşlıova- N.Tan, 5. Basım (Tıpkıbasım), Türk Dil Kurum Yayınları: 931, Ankara, s. 475-49

Şekileme (Sicileme) Söyleyiş Tarzı ve Âşık Şenlik Şiirlerinde Şekileme (Sicileme)